ભારતની આ જેલમાં કેદીઓ વર્ષે કરે છે કરોડોની કમાણી,અહીં થાય છે આવું ગંદુ કામ,સિતારાઓ પણ રહી આવ્યા છે..

0
53

દેશના દરેક રાજ્યમાં સેન્ટ્રલ જેલ હોય છે. જે કેદીને લાંબી સજા અપાઈ હોય તેવા કેદીઓને સેન્ટ્રલ જેલમાં રાખવામાં આવે છે. 2 વર્ષથી વધુની સજા ભોગવનારા કેદીઓને સેન્ટ્રલ જેલમાં રખાય છે. દિલ્લીમાં સૌથી વધારે 16 સેન્ટ્રલ જેલ છે, મધ્ય પ્રદેશમાં 11 જેલ આવેલી છે. મહારાષ્ટ્ર, પંજાબ, રાજસ્થાન અને તમિલનાડુમાં 8 સેન્ટ્રલ જેલ છે. ગુજરાતમાં 4 સેન્ટ્રલ જેલ છે.જે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં સેન્ટ્રલ જેલ નથી ત્યા ડિસ્ટ્રિક્ટ જેલો મુખ્ય ગણાય છે. ઉત્તર પ્રદેશમાં 57, મધ્ય પ્રદેશમાં 39, મહારાષ્ટ્રમાં 28, રાજસ્થાનમાં 24, આસામમાં 22, કર્ણાટકમાં 19 અને ગુજરાતમાં 11 ડિસ્ટ્રીક્ટ જેલ આવેલી છે.કેદીઓના સુધાર માટે સૌથી મોટી પહેલ મહારાષ્ટ્રની યરવડા જેલમાં ચાલી રહી છે.

કેદીઓની સુધારણા અને પુનર્વસનના હેતુથી તેમના દ્વારા વિવિધ પ્રકારના કામ કરવામાં આવે છે. કેદીઓને તાલીમ પણ આપવામાં આવે છે. ઉદ્યોગની સાથે સાથે કેદીઓને પણ પોતાની આવડતથી અનેક કામો કરાવવામાં આવે છે. આવી ઉપક્રમો બહુ ઓછી જેલોમાં ચલાવવામાં આવે છે.તમને જણાવી દઈએ કે, આ જેલમાં બોલિવુડ સ્ટાર્સમાં સંજય દત્ત, સલમાન ખાન, મોનિકા બેદી, રાજપાલ યાદવ સહિતના અનેક અભિનેતાઓ જેલમાં રહી ચૂક્યા છે.પુણેની યરવડા સેન્ટ્રલ જેલમાં કેદીઓને સુધારવાની પ્રયોગશાળા થતી જોવા મળી રહી છે. આ જેલની કમાણી કરોડોમાં છે. પ્રશાસનના જણાવ્યા અનુસાર આ જેલની વાર્ષિક કમાણી 7થી 8 કરોડ રૂપિયા છે.

ખાસ વાત એ છે કે આ જેલમાં જે ઉપક્રમ સફળ થાય છે તેનો અમલ રાજ્યની અન્ય જેલોમાં પણ થાય છે. આ વખતે યરવડા જેલના વરિષ્ઠ વહીવટી તંત્રએ 100 દોષિત કેદીઓને ઉચ્ચ સલૂન અને કપડાંની પ્રેસ લેવાનું કૌશલ્ય શીખવ્યું છે.સજા પામેલા કેદીઓમાંથી કેટલાકને ઓપન જેલ માટે પણ પસંદ કરવામાં આવ્યા છે, જ્યારે બે દુકાનોમાં કેટલાક પસંદગીના કેદીઓએ તેમના વાળ કપાવ્યા છે, તેમજ કેટલાકને કપડા પ્રેસ કરવાનું કામ પણ આપવામાં આવ્યું છે.ખાસ વાત એ છે કે એરપોર્ટ રોડ પર યરવડા જેલની બહાર બે દુકાનો આવેલી છે.

તમને જણાવી દઈએ કે લોકો જેલ અધિકારીઓની આ પહેલની પ્રશંસા કરી રહ્યા છે. શહેરીજનો માટે શરૂ કરાયેલા હેર કટિંગ સલૂનમાં લોકો પોતાના વાળ કપાવી રહ્યા છે.વેસ્ટર્ન મહારાષ્ટ્ર જેલના ડેપ્યુટી ઈન્સ્પેક્ટર જનરલ યોગેશ દેસાઈએ જણાવ્યું કે જેલ વિભાગ જેલની અંદર કેદીઓને અનેક કૌશલ્ય શીખવી રહ્યું છે. કૌશલ્યો શીખ્યા પછી, કેદીઓ મુખ્ય પ્રવાહમાં જઈ શકે છે અને આ કૌશલ્યો દ્વારા જીવન નિર્વાહ કરી શકે છે. આ કેદીઓને આપવામાં આવેલી તાલીમ જેલની બહાર ખૂબ જ ઉપયોગી સાબિત થશે. જેલ પ્રશાસનનું માનવું છે કે આવા કેદીઓ સમાજ માટે ખતરો નહીં બને અને ફરી ગુનાની દુનિયામાં પ્રવેશ નહીં કરે.

તમને જણાવી દઇએ કે આ હેતુ માટે કેદીઓને બહાર કાઢવામાં આવી રહ્યા છે અને તેમને રોજીરોટી કમાવવાની તક આપવામાં આવી રહી છે. યરવડા જેલના સુપ્રિટેન્ડેન્ટના જણાવ્યા અનુસાર જેલમાં કુલ 6 હજાર કેદીઓ છે. જેમાંથી 1500 કેદીઓ દોષિત સાબિત થયા છે, સાથે જ તેમને સજા પણ થઈ છે. આવા કેદીઓ જેમની વર્તણૂક સારી હોય તેમને ઓપન જેલમાં મોકલી દેવામાં આવે છે. આ બેરેક જેલની બહાર છે.આની પાછળનો હેતુ મુક્ત વાતાવરણમાં કેદીઓના વર્તન પર નજર રાખવાનો પણ છે. જેલો દ્વારા કેદીઓના સુધારાનો આ પહેલો કિસ્સો છે. શહેરની અન્ય હેર સલૂન અને કપડા પ્રેસિંગની દુકાનોની સરખામણીએ આ દુકાનો પરનો ચાર્જ 30 ટકા ઓછો છે.

કેદીઓને ગાંધી વિચારધારા શિખવવામાં આવે છે. જેનો પ્રારંભ 2002માં સહયોગ ટ્રસ્ટ દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો. જેલની અંદર ઈન હાઉસ રેડિયો સ્ટેશન છે. જેના પર આવતો સંજય દત્તનો શો ‘આપકી ફરમાઈશ’જેલમાં હિટ હતો.યરવડામાં એક ઓપન જેલ પણ છે, જ્યાં એવા કેદીઓને રાખવામાં આવે છે જેમણે સારા વર્તન સાથે પાંચ વર્ષની સજા કાપી છે.ઓપન જેલમાં કેદીઓ ખેતી, વણાંક કામ સહિતના નાના-મોટા કાર્યો કરે છે. અહીં રોજ 5000 કપડાઓ જેલની હેંડલૂમ મિલમાં બનાવવામાં આવે છે. જેનો ઉપયોગ ફિલ્મોમાં કરવામાં આવે છે.

ફોટોગ્રાફર સોમિકે 2007માં પોતાના ફ્લિકર એકાઉન્ટ પર પોસ્ટ કરી હતી.યરવડા જેલ મહારાષ્ટ્રની સૌથી મોટી જેલ છે. તે 512 એકડમાં ફેલાયેલી છે અને અંગ્રેજોએ તેને 1871માં બનાવી હતી. આ જેલમાં હાલ 3000 કેદીઓ બંધ છે. સ્વતંત્રતા સેનાનીઓમાંથી મહાત્મા ગાંધી, વીર સાવરકર, બાળ ગંગાધર તિળક અને પંડિત નેહરુને પણ આ જેલમાં બંધ કરવામાં આવ્યા હતા.ઈમરજન્સી સમયે અહીં અટલ બિહારી વાજપેયી, બાળા સાહેબ દેવરસ અને ભિખુજી અન્નાને કેદ કરવામાં આવ્યા હતા. મુંબઈ 26/11 હુમલાનો આરોપી અજમલ કસાબ અને અંડર વર્લ્ડ ડોન અરુણ ગવલીને પણ અહીં જ રાખવામાં આવ્યા હતા.આ જેલમાં જ કસાબને ફાંસી આપવામાં આવી હતી. ગેરકાયદેસર હથિયાર રાખવાની સજા ફટકારાતા સંજય દત્તને અહીંજ રાખવામાં આવ્યો હતો.