શું તમે જાણો છો કે હિન્દુ ધર્મ માં પૂજામાં શા માટે કળશની સ્થાપના કરવામાં આવે છે જાણો તેના પાછળ નું રહસ્ય

0
177

નમસ્તે મિત્રો આજના આ લેખમાં આપ સૌનું હાર્દિક સ્વાગત છે, આવી બધી માન્યતાઓ મોટા ભાગે હિંદુ ધર્મમાં વધારે માનવામાં આવે છે અને હિંદુ ધર્મમાં કોઈ પણ પૂજા-પાઠ માં કળશની સ્થાપના ખાસ કરવામાં આવે છે અને કળશ ને લઈને એવી માન્યતા છે કળશ એ બધા જ તીર્થ સ્થાનોનું પ્રતિક છે તેવી માન્યતા છે અને આ મુજબ કળશમાં બધા જ દેવી-દેવતાઓની માતૃ શક્તિ હોય છે અને એના વગર કોઈ પૂજા સફળ નથી કહેવાતી આજે કળશ સાથે જોડાયેલી રસપ્રદ વાતો જાણીએ અને કળશને મુકવાની સાચી રીત પણ જાણીએ.

કળશ સાથે જોડાયેલ એક કથા પણ પ્રચલિત છે કે સમુદ્રમંથન વખતે અમૃત કળશ પ્રાપ્ત થયો હતો તેવું પણ માનવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ માતા લક્ષ્મીના બધાજ ફોટામાં કળશ એ મુખ્યત્વે દર્શાવવામાં જ આવે છે અને કળશનું ખૂબ જ મહત્વ દર્શવામાં આવ્યું છે અને એટલા માટેજ પૂજામાં કળશની સ્થાપના કરવાની પરંપરા વર્ષોથી ચાલી આવે છે અને હાલમાં પણ આની પ્રથા હજી ચાલુ જ છે.

એવું માનવમાં આવે છે કે કળશ દ્વારા જ સીતામાતા પ્રાપ્ત થયા હતા અને એવામાં જ ત્રેતા યુગમાં રાજા જનક જયારે ખેતરમાં હળ ચલાવતા હતા ત્યારે જમીનમાં દટાયેલો કળશ હતો એ કળશ હળ સાથે ટકરાયો હતો તેવું માનવામાં આવે છે અને તેમજ રાજા એ કળશ બહાર કાઢ્યો હતો અને એમાંથી એક કન્યા નીકળી અને આ કન્યા નું નામ સીતા રાખવામાં આવ્યું હતું તેવું માનવમાં આવે છે.

સાથે સાથે એવું પણ માનવામાં આવે છે કે જ્યારે પૂજામાં કળશ સ્થાપિત કરવામાં આવે છે તો એવું મનવામાં આવે છે કે તેમાં ત્રિદેવ અને શક્તિઓ હોય છે અને કળશને પુજા કરતા સમયે ખૂબ માન આપવામાં આવે છે અને તેની સાથે-સાથે કળશમાં બધાજ તીર્થો અને બધી પવિત્ર નદીઓનું ધ્યાન પણ કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ આ બધા માટે બધા શુભ કામમાં કળશ સ્થાપિત કરવામાં આવે છે અને તેની સાથે સાથે પૂજામાં સોના, ચાંદી, માટી, અને તાંબા નો કળશ રાખી શકો છો અને એ વાત નું ખાસ ધ્યાન રાખવું કે પૂજામાં ક્યારેય પણ લોખંડ નો કળશ મૂકી શકાતો નથી આ વાતનું ખાસ ધ્યાન રાખવું જોઈએ.

ત્યારબાદ આ કળશને લાલ કાપડ, નારિયેળ, આસોપાલાવના પાન અને કુશની મદદથી તૈયાર કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ તેની વિધિ કરવામાં આવે છે અને જ્યાં કળશ સ્થાપિત કરવાનો હોય છે ત્યાં એક અષ્ટદલ બનાવામાં આવે છે અને એની ઉપર ચોખા પણ રાખવામાં આવે છે ત્યારબાદ આ ચોખા ની ઉપર કળશ રાખવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ વિધિની શરૂઆત કરવામાં આવે છે.

જ્યારે પણ કળશમાં પાણી, દુર્વા, ચંદન, પંચામૃત, સોપારી, હળદર વાળા ચોખા, સિક્કા, લવિંગ, પાન વગેરે નાખવામાં આવે છે અને શરૂ કરવામાં આવે છે ત્યારબાદ કળશ ઉપર સાખીયો બનાવામાં આવે છે અને જેના કારણે કળશની ઉપર આસોપાલવના પાન અને તેની સાથે નાળીયેર પણ મુકાય છે અને ત્યારબાદ દીવો કરીને કળશની પૂજા-અર્ચના કરવામાં આવે છે.

હિન્દુ ધર્મમાં, કલશને ખૂબ જ શુભ માનવામાં આવે છે અને ગૃહપ્રવેશ, નવરાત્રી પૂજન, દીપાવલી, યજ્ઞ-ધાર્મિક વિધિ, લગ્ન અને ઘણાં એવા માંગલિક કાર્યો શરૂ કરતાં પહેલાં કળશની સ્થાપના થાય છે. કળશની સ્થાપના પછી જ પૂજા શરૂ થાય છે. આ ઉપરાંત, ઘણા લોકો હંમેશા તેમના પૂજાગૃહમાં કલશ સ્થાપિત કરે છે. ઘરે કળશની સ્થાપના કરવી ખૂબ ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે. તેથી તમારે પણ તમારા પૂજાગૃહમાં કળાનું સ્થાપન કરવું જોઈએ.

આપણા હિંદુ ધર્મમાં કોઈ પણ ધાર્મિક કામ હોય, પૂજા, પ્રસંગ વગેરે કોઈ પણ કામ હોય ત્યારે આપણે ત્યાં કળશની સ્થાપના કરવામાં આવે છે. કેમ કે આપણે ત્યાં કોઈ પણ ધાર્મિક વિધિ કે પૂજા હોય તો સૌથી પહેલા કળશનું સ્થાપન હોય છે, જેની પૂજા પ્રથમ કરવામાં આવે છે. કળશને લઈને એવું પણ માનવામાં આવે છે કે કળશ આપણા દરેક તીર્થસ્થાનોનું પ્રતિક રૂપ છે. કળશમાં હિંદુધર્મના બધા જ દેવતાઓ અને માતૃશક્તિઓનો વાસ હોય છે. માટે કળશની પ્રાથના કર્યા વગર કોઈ પણ શુભ કાર્ય શરૂ નથી થતું. તો આજે અમે તમને કળશને લઈને અમુક મહત્વની બાબત વિશે જણાવશું. દરેક પૂજામાં હોય છે કળશનું મહત્વ, જાણો કેમ દરેક વિધિમાં તેનું સ્થાપન થાય છે.

આખા વિશ્વના બધા જ ધર્મમાં હિંદુ ધર્મ અનેક પ્રકારની માન્યતાઓ છે. જેને પવિત્ર સ્થાન આપવામાં આવે છે. અલગ અલગ જ્ઞાતિ પ્રમાણે બધા વિવિધ આચરણ જોવા મળે છે. જેની અલગ અલગ વિશેષતાઓ રહેલી છે. તો તેવામાં આજે અમે પણ તમને એક એવી ધાર્મિક બાબત જણાવશું જે લગભગ બધા જ લોકો જાણતા હશે. જેની જરૂર બધા જ લોકોને અવારનવાર પડતી હોય છે. કેમ કે હિંદુ ધર્મમાં અવારનવાર પ્રસંગોમાં એ વસ્તુ ખુબ જ મહત્વની હોય છે. તો ચાલો જાણીએ શું છે એ વસ્તુ જેની જરૂર આપણને પડતી હોય છે.

આપણા હિંદુ ધર્મમાં કોઈ પણ ધાર્મિક કામ હોય, પૂજા, પ્રસંગ વગેરે કોઈ પણ કામ હોય ત્યારે આપણે ત્યાં કળશની સ્થાપના કરવામાં આવે છે. કેમ કે આપણે ત્યાં કોઈ પણ ધાર્મિક વિધિ કે પૂજા હોય તો સૌથી પહેલા કળશનું સ્થાપન હોય છે, જેની પૂજા પ્રથમ કરવામાં આવે છે.

કળશને લઈને એવું પણ માનવામાં આવે છે કે કળશ આપણા દરેક તીર્થસ્થાનોનું પ્રતિક રૂપ છે. કળશમાં હિંદુધર્મના બધા જ દેવતાઓ અને માતૃશક્તિઓનો વાસ હોય છે. માટે કળશની પ્રાથના કર્યા વગર કોઈ પણ શુભ કાર્ય શરૂ નથી થતું. તો આજે અમે તમને કળશને લઈને અમુક મહત્વની બાબત વિશે જણાવશું.

કળશ સાથે સીતાજીની પણ વાત જોડાયેલી છે. જનકરાજા ખેતરમાં હળ ચલાવી રહ્યા હતા. ત્યારે બરોબર ત્રેતાયુગ ચાલતો હતો. જનકરાજા હળ ચલાવી રહ્યા હતા ત્યારે તેનું હળ જમીનમાં દબાયેલા એક કળશ સાથે અથડાયું. જમીનમાંથી જનકરાજાએ તે કળશને બહાર કાઢ્યો તો તેમાંથી એક નાની બાળકી નીકળી. ત્યાર બાદ એ બાળકીનું નામ સીતા રાખવામાં આવ્યું હતું.

સમુદ્ર મંથન સમયે પણ કળશમાં અમૃત બહાર આપ્યું હતું. આપણે બધાએ ઘણી વાર લક્ષ્મીજીના ફોટા જોયા હશે તેમાં પણ કળશમાંથી ધન પડતું હોય છે. સામાન્ય રીતે કોઈ પણ શુભ કામ સમયે આપણે ત્યાં પૂજામાં કળશ મુકવામાં આવે છે. આ એક પ્રાચીન પરંપરા છે. જે લગભગ પ્રાચીન કાળથી ચાલ્યું આવે છે.

પૂજામાં કળશની સ્થાપના કરવામાં આવે ત્યારે એવું માનવામાં આવે છે કે હિંદુ ધર્મના ત્રિદેવ એટલે કે બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને મહેશ તેમાં બિરાજિત હોય છે. તેમાં જળ હોવાથી બધા જ તીર્થસ્થાનોની પવિત્ર નદીઓનો પ સમાવેશ થઇ જાય છે. કળશમાં એક ઉર્જા પણ રહેલી હોય છે. જે ઘરના સકારાત્મકતા ફેલાવે છે. માટે જ્યારે પણ કોઈ પૂજા, ગૃહ પ્રવેશ, ગૃહનિર્માણ, લગ્ન વિધિ, હવન કે અન્ય ધાર્મિક વિધિઓમાં પણ કળશને મહત્વનું સ્થાન આપવામાં આવે છે.

પૂજામાં કેવા કળશનું સ્થાપન કરવું જોઈએ. હંમેશા પૂજામાં સોના, ચાંદી, માટી અથવા તો તાંબાના કળશનું સ્થાપન કરવું જોઈએ. જે શુભ માનવામાં આવે છે. પરંતુ એક ખાસ ધ્યાન રાખવું કે ક્યારેય પૂજામાં લોખંડનો કળશ રાખવો જોઈએ નહી. કળશના સ્થાપનમાં નીચે લાલ કાપડ પાથરવું જોઈએ, કળશની અંદર શુદ્ધ પાણી ગંગા સ્વરૂપે નાખવાનું હોય છે. આંબાના પાન અથવા તો આસોપાલવના પાન મુકીને શ્રીફળ મુકવાનું હોય છે.

અને શ્રીફળ પર લાલ નાડાચડી દોરો બાંધવાનો હોય છે.ઘરે મંગલ કળશ સ્થાપિત કરવાના ફાયદા સુખ અને સમૃદ્ધિ ઘરમાં સુખ-સમૃદ્ધિ જાળવવા માટે કળશ સ્થાપિત કરો. કળશને અમૃતની જેમ માનવામાં આવે છે અને મંગળ-કળશ સમુદ્રનાં મંથનનું પ્રતીક છે. સમુદ્ર મંથન દરમિયાન, કળશની અંદર અમૃત હતું. આથી કળશને શુભ પ્રતીક માનવામાં આવે છે. કળની અંદર પાણી ભરીને તેના પર નાળિયેર રાખવાથી ઘરની સુખ-સમૃદ્ધિ હંમેશા અકબંધ રહે છે. એટલું જ નહીં, પૂજાગૃહમાં રહેલા કળશને લીધે ઘરના સભ્યો રોગ મુક્ત રહે છે.

ઇશાન દિશાએ કળશ રાખવા માટે શ્રેષ્ઠ છે. તેથી, તમારે મંદિરના ઇશાન દિશામાં આ કળશ રાખવો જોઈએ. વાસ્તુ શાસ્ત્ર મુજબ, ઈશાન દિશામાં પાણીની સ્થાપનાથી ઘરમાં સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ થાય છે. જે લોકો પોતાના ઘરમાં કળશ રાખવા માંગતા હોય તેઓએ તેને મંદિરની ઈશાન દિશામાં સ્થાપિત કરવો જોઈએ.ઘર સકારાત્મક ઉર્જાથી ભરેલું રહેશે ઘરમાં સકારાત્મક ઉર્જા હોવી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.

સકારાત્મક હોય ત્યારે જ ઘરનું વાતાવરણ યોગ્ય રહે છે અને ઘરના લોકોમાં પ્રેમ જળવાય રહે છે. પૂજા ઘરમાં કળશ રાખવાથી ઘરમાં સકારાત્મક ઉર્જા જળવાય રહે છે. તેથી, તમારે મંગલ કળશ તમારા ઘરમાં રાખવો જ જોઇએ. લાલ રંગના દોરા ને કળશ પર બાંધો. આ કલશ પર નાળિયેર નાખો અને કુમકુમની મદદથી કલશ પર સ્વસ્તિક નિશાન બનાવો. આ કળશને ઘરમાં રાખવાથી ઘરમાં સકારાત્મક ઉર્જા અને વાતાવરણ બનશે.

ધનનો અભાવ રહેતો નથી દિપાવલીના અવસરે દેવી લક્ષ્મીની પૂજા કરતી વખતે કળશ ચોક્કસપણે સ્થાપિત કરવા માં આવે છે. હકીકતમાં કલશમાં લક્ષ્મી માતા નો વાસ માનવામાં આવે છે. તેથી, જ્યારે પૂજાગૃહમાં મંગળનું કળશ હોય છે, ત્યારે ઘરમાં હંમેશાં ઘણાં પૈસા આવતા રહે છે અને ક્યારેય પૈસાની ખોટ થતી નથી.મંગલ કળશ કેવી રીતે રાખવો મંગળ કળશ રાખતા પહેલા ઈશાન દિશામાં એક ચોકી લગાવો.

આ ચોકી પર કુંકુમ, હળદર અને લોટની મદદથી રંગોળી બનાવો. ત્યારબાદ તેની ઉપર કળશ ગોઠવો. કાંસા અથવા તાંબાના કળશમાં પાણી ભરો અને આંબાના કેટલાક પાન નાખો. આ પછી, તેના ઉપર નાળિયેર નાખો. કળશ ઉપર રોલી, સ્વસ્તિકનું પ્રતીક , દોરાને તેના ગળા પર બાંધો. સમયાંતરે કળશમાં રાખેલા પાણીને બદલો.

કળશની સ્થાપના ઘણી બધી રીતે અલગ અલગ પૂજા પ્રમાણે કરવામાં આવે છે. ઘણી વાર કળશમાં પંચામૃત નાખીને તેના પર શ્રીફળ મુકવામાં આવે છે અને ત્યાર બાદ તેને પૂજામાં સ્થાપિત કરવામાં આવે છે. પરંતુ અલગ અલગ વિધિ પ્રમાણે કળશનું સ્થાપન પણ અલગ હોય છે.

પરંતુ આપણે ત્યાં કળશને ખુબ જ મહત્વ સાથે દેવ સમાન માનીને તેની પૂજા કરવામાં આવે છે. ઘણી વાર ઘરના સૌથી પહેલા વ્યક્તિ રહેવા માટે જાય તેના પહેલા કળશનું સ્થાપન કરવામાં આવતું હોય છે. તો તેનાથી આપણા ઘરમાં સૌથી પહેલા આપણા દેવો વાસ કરે છે ત્યાર બાદ આપણે ત્યાં જઈએ છીએ. કળશનું સ્થાપન કરવાથી ઘરમાં સકારાત્મક ઊર્જાઓ સંચાર થાય છે. જેનાથી આપણું જીવન પણ પ્રભાવિત થાય છે.