શા માટે વિષ્ણુ ભગવાન ગરુડ પર સવારી કરતાં હતાં,જાણો તેની પાછળનું કારણ.

0
67

નમસ્તે મિત્રો આજના આ લેખમાં આપ સૌનું હાર્દિક સ્વાગત છે, વિષ્ણુ ભગવાન ગરૂડની સવારી કરે છે તો ઇન્દ્ર દેવ એરાવત હાથી પર આવે છે. માતા લક્ષ્મીનું વાહન ઘુવડ તો માતા દુર્ગા સિંહની સવારી કરે છે. પરંતુ આખરે કેમ સર્વશક્તિમાન ભગવાનોને આ સવારીની જરૂર પડી. જ્યારે તેઓ તો પોતાની દિવ્ય શક્તિઓથી પલકારામાં ગમે ત્યાં અવર-જવર કરી શકે છે. તેની પાછળ આધ્યાત્મિક, વૈજ્ઞાનિક, અને વ્યવહારિક કારણ છે. તો આવો અમે તમને આ અંગે જણાવીએ.

શિવ અને નંદી.શિવ ભોળા અને સીધા ચાલનાર પરંતુ કયારેક-કયારેક ભયંકર ક્રોધ કરનાર દેવતા છે તો તેમનું વાહન નંદી છે. આ શક્તિ, આસ્થા અને ભરોસાનું પ્રતિક હોય છે. તેનાથી વધુ શિવનું ચરિત્ર મોહમાયા અને ભૌતિક ઇચ્છાઓથી અલગ રહેનાર ગણાવ્યું છે. આખલો એટલે કે નંદી આ વિશેષતાઓને સંપૂર્ણ રીતે ચરિતાર્થ કરે છે અને આથી જ નંદી શિવનું વાહન છે.

માતા દુર્ગા અને સિંહ.દુર્ગા તેજ, શક્તિ અને સામર્થ્યનું પ્રતિક છે તો તેની સાથે સિંહ છે. સિંહનું પ્રતિક આક્રમકતા અને શૌર્યનું છે. આ ત્રણેય વિશેષતાઓ માતા દુર્ગાના આચરણમાં પણ જોવા મળે છે. એ પણ રસપ્રદ છે કે સિંહની ત્રાડને માતા દુર્ગાનો અવાજ જ માનવામાં આવે છે. તેની આગળ સંસારના બાકી તમામ અવાજો નબળા લાગે છે.

ભગવાન વિષ્ણુ અને ગરૂડ.ગરૂડ દિવ્ય શક્તિ અને અધિકારનું પ્રતિક છે. ભગવદ ગીતામાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ભગવાન વિષ્ણુમાં જ આખો સંસાર સમાયેલો છે. સોનોરી રંગના મોટા આકારનું પક્ષી પણ આ જ સંકેત કરે છે. ભગવાન વિષ્ણુની દિવ્યતા અને અધિકાર ક્ષમતા માટે આ સૌથી યોગ્ય પ્રતિક છે.

માતા લક્ષ્મી અને ઘુવડ.માતા લક્ષ્મીના વાહન ઘુવડને સૌથી અજીબ માનવામાં આવે છે કહેવાય છે કે ઘુવડ બરાબર દેખી નથી શકતો, પરંતુ આ માત્ર દિવસના સમયે જ હોય છે. ઘુવડ શુભ સમય અને ધન-સંપત્તિનું પ્રતિક છે.બ્રહ્મદેવ અને હંસ.સૃષ્ટિના રચિયતા અને પાલનકર્તા બ્રહ્મદેવનું વાહન હંસ છે જે તેમના ઐશ્વર્ય અને બુદ્ધિમતાનું પ્રતિક છે.

માતા સરસ્વતી અને હંસ.હંસને પવિત્રતા અને જિજ્ઞાસાનું પ્રતિક મનાય છે, જે જ્ઞાનની દેવી માતા સરસ્વતી માટે સૌથી શ્રેષ્ઠ વાહન છે. માતા સરસ્વતીનું હંસ પર બિરાજમાન હોવું એ બતાવે છે કે જ્ઞાનથી જ જિજ્ઞાસાને શાંત કરી શકાય છે અને પવિત્રતાને જૈસ થે સાચવી શકાય છે.

ગણેશ અને ઉંદર.મુષક શબ્દ સંસ્કૃતના મુષથી બન્યો છે તેનો અર્થ લૂંટવું કે ચોરવું. સાંકેતિક રીતે મનુષ્યનું મગજ ચોરનાર એટલે કે ઉંદર જેવા જ હોય છે. તે સ્વાર્થ ભાવથી ઘેરાયેલા હોય છે. ગણેશજીનું ઉંદર પર બેસવું એ વાતનો સંકેત છે કે તેમણે સ્વાર્થ પર વિજય મેળવ્યો છે અને જનકલ્યાણના ભાવને પોતાની અંદર જાગૃત કર્યો છે.

કાર્તિકેય અને મોર.કાર્તિકેયનું વાહન મોર છે. એક કથાનુસાર આ વાહન તેમને ભગવાન વિષ્ણુ પાસેથી ગિફ્ટમાં મળ્યું હતું. ભગવાન વિષ્ણુ એ કાર્તિકેયની સાધક ક્ષમતાઓને જોઇને તેમને આ વાહન આપ્યું હતું. જેનો સાંકેતિક અર્થ હતો કે તે પોતાનું ચંચળ મન રૂપી મોર સાથે કાર્તિકેય રમે છે.

શનિદેવ અને કાગડો.માન્યતા પ્રમાણે કહેવાય છે કે શનિદેવ વ્યક્તિના કર્મોના હિસાબ પ્રમાણે વાહન પર બિરાજે છે. જેમકે જ્યારે ઘોડા અને હાથીની સવારી કરે છે ત્યારે તેઓ સુખ-સમૃદ્ધિનું પ્રતિક હોય છે. જ્યારે સિંહની સવારી કરે છે તો જગમાં પ્રસિદ્ધિ મળે છે, જ્યારે ગધેડાની સવારી કરે છે તો તણાવ આવે છે અને જ્યારે કૂતરા પર સવાર થાય છે ત્યારે કેટલાંય પ્રકારની સમસ્યાઓ આવે છે. આમ તો તેમનું વાહન કાગડો છે.

ઇન્દ્રદેવ અને એરાવત.ઇન્દ્રદેવ વર્ષાના દેવતા છે અને તેમનું વાહન સૌથી સુંદર હાથી એરાવત તેમની પ્રભુતાને દર્શાવે છે.કુબેર અને નર.ધનના દેવતા કુબેરનું વાહન મનુષ્યને બનાવ્યું છે જે એ દર્શાવે છે કે વ્યક્તિને પૈસા અને સમૃદ્ધિને પોતાના વશમાં બનાવી રાખવા જોઇએ. નહીં કે તેને આધીન થઇ જવું જોઇએ.યમરાજનું વાહન ભેંસ.ભેંસોને એક એવું સામાજિક પ્રાણી મનાય છે અને તેઓ બધા મળીને એકબીજાની રક્ષા કરે છે. તેઓ પોતાની અને પોતાના પરિવારની રક્ષા કરે છે. તેનું રૂપ ભયાનક હોય છે. આથી યમરાજ ભેંસને પોતાના વાહન તરીકે ઉપયોગ કરે છે.

શિવ પુરાણમાં ભગવાન શિવ શંકરનું વાહન આલેખાયું છે વૃક્ષભ રાજ નંદી બળદ. આ બળદનો સ્વભાવ છે કે તે ખૂબ જ શક્તિશાળી હોવા છતાં પણ એકદમ શાંત અને સરળ રીતે રહી શકે છે. સામાન્ય રીતે સાવ મૂક રહીને ચાલનાર બળદનું ચરિત્ર એકદમ ઉત્તમ રીતે સમર્પણ ભાવનાવાળું છે. બળદ એટલો તો શક્તિશાળી પ્રાણી હોય છે કે જો તેને છંછેડવામાં આવે કે ગુસ્સે ભરાય તો તે ભયંકર સિંહની સામે પણ યુદ્ધ કરી શકે એમ છે. જો બળદ જેવું બળ અને શક્તિના પ્રતીક સમાન પ્રાણી મોહ – માયાની કામના કર્યા વિના માત્ર પોતાની ભક્તિ અને કર્તવ્ય પારાયણતા ઉપર નિર્ભર રહી શકતો હોય તો આપણાં જેવા સામાન્ય લોકોએ તેની પાસેથી પ્રેરણા લેવી જોઈએ અને નિષ્કામ પ્રભુ ભક્તિ કરવી જોઈએ.

દેવી ભાગવતમાં આલેખાયેલ કથનો અનુસાર મા દૂર્ગાનું વાહન સિંહ છે. સિંહ એ જંગલનું સૌથી શક્તિશાળી પ્રાણી છે પરંતુ સિંહ એ કુટુંબ કબિલાની સાથે રહેતું પારિવારિક પ્રાણી પણ છે. સિંહ ભલે ગમે તેટલો પ્રબળ કેમ ન હોય તે કારણ વગર પોતાની શક્તિને ખર્ચ નથી કરી લેતો. આપણને સિંહ પાસેથી એ શીખવા મળે છે કે પોતાના પરિવારની સાથે રહીને કઈ રીતે સૌનું સંરક્ષણ કરવું એ સમજવું જોઈએ તથા પોતાની શક્તિ બીનજરૂરી બાબતોમાં વ્યય ન કરીને ઊર્જાને જરૂર પડે ત્યારે જ ઉપયોગમાં લેવી નહીં તો સંચિત કરી રાખવી જોઈએ.

મા સરસ્વતીનું વાહન છે, હંસ.હંસ જીવનપર્યંત તેની હંસની સાથે જ રહે છે, તેનો સ્વભાવ ખૂબ પવિત્ર, જિજ્ઞાસુ, સાલસ છે. તેને એક સમજદાર પક્ષી માનવામાં આવે છે. હંસ પાસેથી પરિવાર પારાયણતાનો ગુણ શીખવા જેવો છે. હંસનો એક ગુણ એવો પણ છે કે જો તેની સામે પાણી મીલાવેલું દૂધ આપશો તો તે પાણીને અલગ તારવી લઈને માત્ર દૂધ જ પીશે. તે માત્ર સાચું મોતી શોધીને ખાય છે. તેનો આ ગુણ આપણે શીખ આપે છે કે અનેક અનિષ્ટો વચ્ચે પણ સર્વશ્રેષ્ટ વસ્તુને અલગ તારવીને તેનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ. ઉત્તમ બાબતો ગ્રહણ કરવાનો મા સરસ્વતી અપણને સંદેશ આપે છે.

પીશાચનું આસન ધારણ કરે છે હનુમાનજી.પવન પુત્ર હનુમાનજી મહારાજ મહા પરાક્રમી અને મહા બળવીર છે. તેઓ પીશાચનું આસન બનાવીને બેસે છે તેવી માન્યતા છે. તેમજ તેનું વાહન પણ એજ હોય છે. ભૂત – પ્રેત ઉપર તેઓનું અપાર નિયંત્રણ રહેતું હોય છે. આપણે એવી શીખ આપે છે કે જે કષ્ટદાયક છે, ભયજનક છે તેને આપણાં ઉપર હાવી થવા ન દેવું જોઈએ. કોઈપણ ખરાબ બાબત કે ભય ઉપર નિયંત્રણ મેળવવાનો સંદેશ આપણને હનુમાનજી આ રીતે પીશાચનું આસન અને વાહન બનાવીને આપી જાય છે.

સાત ઘોડાના રથ પર સવાર છે સૂર્યનારાયણ.જેમને આપણે સાક્ષાત દેવતાના સ્વરૂપે પૂજીએ છીએ એવા ભગવાન સૂર્યનારાયણ સાત સાત સફેદ અશ્વનો રથ લઈને આવે છે એવું આપણાં પૂરાણોમાં લખાયું છે. આ ઘોડાનું પ્રતીક આપણને એવું સૂચવે છે કે પ્રચંડ શક્તિ અને ગતિ સાથે જીવનમાં સતત આગળ વધતાં રહેવું જોઈએ.