શા માટે સીતા માં એ વનવાસ દરમિયાન ભગવા/ પીળા વસ્ત્રો પહેર્યા હતાં, ચોક્કસ તમે નહીં જ જાણતાં હોય…..

0
128

નમસ્તે મિત્રો અમારા આ લેખમાં આપ સૌનું હાર્દિક સ્વાગત છે અને આજે તમને માતા સીતા વિશે જાણવા મળશે તેમજ તેમના વનવાસની થોડી વાતો પણ જાણવા મળશે તો ચાલો મારા વાહલા મિત્રો જાણીએ.ભારતમાં ભાગ્યે જ કોઈ એવી વ્યક્તિ હશે જેમને રામાયણ અને ભગવાન શ્રી રામ વિશે ખબર ન હોય.  રામાયણને હિન્દુ ધર્મનું સૌથી પવિત્ર ગ્રંથ માનવામાં આવે છે, જેમાં ભગવાન શ્રી રામની ગાથા લખેલી છે.  જોકે, લોકો રામાયણથી સંબંધિત ઘણી બાબતોથી અજાણ છે.  આવો જ એક પ્રશ્ન કૌન બનેગા કરોડપતિની 12 મી સીઝનમાં પૂછવામાં આવ્યો હતો.

સવાલ એ હતો કે રાવણ દ્વારા અપહરણ દરમિયાન માતા સીતાએ કયા કલરનાં કપડાં પહેર્યાં હતાં.રામાયણને લગતા આ સવાલનો જવાબ આપવામાં અસમર્થ, હોટ સીટ પર બેઠેલા સ્પર્ધકે સ્પર્ધા છોડવાનો નિર્ણય કર્યો.  સારું આ પ્રશ્નનો સાચો જવાબ પીળો રંગ છે.  ભગવાન શ્રી રામ, માતા સીતા અને લક્ષ્મણ જીએ આખા વનવાસ દરમિયાન ફક્ત પીળા કપડાં પહેર્યા હતા.  આ રંગના કપડાં પહેરવા પાછળ એક મોટું કારણ છે.ભગવાન રામને 14 વર્ષ માટે વનવાસમાં રહેવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યા બાદ માતા સીતાએ પણ સાથે જવાનું નક્કી કર્યું હતું.

દેશનિકાલનો અર્થ એ છે કે બધી લાલચનો ત્યાગ કરવો અને સૌથી અગત્યનું, ભવ્યતા.  આવી સ્થિતિમાં ભગવાન રામ, માતા સીતા અને લક્ષ્મણ જીએ તેમના ઝવેરાતમાંથી રાજવી વસ્ત્રોનો ત્યાગ કર્યો અને તેના બદલે પીળા રંગનાં કપડાં પહેર્યાં.સંતો-સંતોની પાસે ઓચર રંગના વસ્ત્રો પહેરવાની પરંપરા છે.  એવું માનવામાં આવે છે કે રંગીન કપડાં વિશ્વ ત્યાગ રજૂ કરે છે.  ઓચર રંગના વસ્ત્રો પહેરવાનો અર્થ માત્ર હત્યાઓ જ નહીં, પણ ઘરગથ્થુ જીવન પણ છોડવું.  કૃપા કરી કહો કે રામ-સીતા સન્યાસ લેવાને બદલે દેશનિકાલ કરવા જઇ રહ્યા હતા, પરંતુ તેણે ગેરુને બદલે પીળા કપડા પસંદ કર્યા.

ભારતીય સંસ્કૃતિમાં ખાસ કરીને હિન્દુ ધર્મમાં કેસર અને પીળો રંગ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.  ધાર્મિક અને મહત્વપૂર્ણ કાર્યોમાં, આ બંને રંગોનું મહત્વ ટોચ પર રાખવામાં આવ્યું છે.  એવું પણ માનવામાં આવે છે કે આ બંને રંગો દેવતાઓને ખૂબ જ પ્રિય છે.ત્યારબાદ મિત્રો ચાલો જાણીએ ભગવાન રામ અને સીતા માતા ની અન્ય અગત્યની વાતો જેમાં ભગવાન રામ અને સીતાની ઉંમરમાં કેટલા વર્ષનુ અંતર હતું, નહીં જાણતા હોય રામાયણનુ આ રહસ્ય તો જાણીએ.હિન્દૂ ધર્મમાં રામાયણને સૌથી પવિત્ર ગ્રંથ માનવામાં આવ્યો છે.

ભારતમાં કદાચ જ એવુ કોઈ વ્યક્તિ હશે, જે રામાયણ અને ભગવાન શ્રીરામ વિશે જાણ્તુ નહી હોય. જોકે, રામાયણ સાથે જોડાયેલી અમૂક રસપ્રદ વાતોથી આજે પણ લોકો અજાણ છે. જેમકે ભગવાન રામ અને માતા સીતાની ઉંમરમાં કેટલા વર્ષનું અંતર છે? જેનો જવાબ રામાયણમાં તો છે, પરંતુ આ અંગે મોટાભાગના લોકો જાણતા નથી.હિન્દૂ ધર્મમાં ભગવાન શ્રીરામ અત્યંત પૂજનીય છે અને આદર્શ પુરૂષ છે. તેમને મર્યાદા પુરૂષોત્તમ રામ પણ કહેવામાં આવે છે. શ્રીરામને ભગવાન વિષ્ણુનો અવતાર માનવામાં આવે છે.

ભગવાન વિષ્ણુએ રાક્ષસરાજ રાવણનો અંત કરવા માટે ધરતી પર રામના રૂપમાં અવતાર લીધો હતો.તો માતા સીતાને આદ્યશક્તિ, સર્વમંગલદાયિની અને વરદાયિની માનવામાં આવે છે. શાસ્ત્રોના જણાવ્યાનુસાર, સીતાના નામમાં જ તેમની ઉત્પત્તિનુ રાજ છૂપાયેલુ છે. ખરેખર, મિથિલાના રાજા મહારાજ જનકને કોઈ સંતાન હતુ નહીં. તેથી તેમણે સંતાન પ્રાપ્તિની કામના માટે એક યજ્ઞ કરવાનુ નક્કી કર્યુ. જ્યારે તેઓ યજ્ઞભૂમિ તૈયાર કરી રહ્યા હતાં, તે દરમ્યાન ત્યાં એક છોકરી પ્રગટ થઇ. આ છોકરીનુ નામ સીતા રાખવામાં આવ્યું.

ભગવાન શ્રીરામે સીતા સ્વયંવરમાં ભગવાન શિવનુ ધનુષ તોડીને માતા સીતા સાથે વિવાહ કર્યા હતા. તેમણે 14 વર્ષનો વનવાસ ભોગવવો પડ્યો હતો. આ દરમ્યાન રાવણે માતા સીતાનુ હરણ કર્યુ હતું, ત્યારબાદ ભગવાન રામે રાવણનો વિનાશ કરી દીધો હતો.રામાયણમાં એક દોહા છે, ‘વર્ષ અઠારહ કી સિયા, સત્તાઈસના રામ| કીન્હો મન અભિલાષ તબ, કરનો હૈ સૂર કામ||’ જેનો અર્થ થાય છે કે માતા સીતા ભગવાન રામથી 9 વર્ષ નાના હતા. જોકે, વાલ્મીકિ રામાયણના જણાવ્યા મુજબ, ભગવાન રામ માતા સીતાથી 7 વર્ષ અને એક મહિના મોટા હતાં.

14 વર્ષના વનવાસમાં શ્રીરામે 249 સ્થળની યાત્રા કરી હતી!ભાગ્યે જ કોઈ એવું ગામ હશે જ્યાં પાદરમાં રામ મંદિર ન હોય. ભારત રામને ઈશ્વર તરીકે પૂજે છે, એ રામના જીવનમાં અનેક પાસાં હતા અને એક મહત્ત્વનું પાસું પ્રવાસનું હતું. રામ મહાન પ્રવાસી પણ હતા.અયોધ્યાથી શરૂ કરીને છેક લંકાએ વાત પૂરી કરીએ તો ભારતનો ઘણો પ્રદેશ તેમાં સમાઈ જાય છે. રામાયણના અભ્યાસુ ડૉ.રામવતાર શર્માએ વિવિધ રામાયણનો અભ્યાસ કરીને રામ-પ્રવાસનો નકશો તૈયાર કર્યો છે. આ રામ નવમીએ એ રામ સ્થળોની સફર કરીએ..

ભગવાન રામે તેમની જિંદગીમાં બે મહત્ત્વના અને અત્યંત લાંબા પ્રવાસ કર્યા હતા. એક પ્રવાસ બહુ જાણીતો એટલે અયોધ્યાથી લંકાની સફર. બીજો પ્રવાસ એ પહેલા કર્યો હતો. અયોધ્યાથી જનકપુરી, જ્યાં ધનુષભંગ પછી એમના લગ્ન થયા. આ બે લાંબા પ્રવાસ ઉપરાંત બીજા બે પ્રવાસો પણ તેમના નામે લખાયા છે.રામાયણ કાળમાં થયેલા પ્રવાસ અંગે દિલ્હીના રામાયણ અભ્યાસુ ડૉ. રામ અવતાર શર્માએ સંશોધન કર્યું છે. રામ અવતારના સંશોધન પ્રમાણે રામે કુલ બે પ્રવાસ દરમિયાન ભારતના ૨૯૦ સ્થળની મુલાકાત લીધી હતી.

રામ અવતારે આ તમામ સ્થળોએ ફરીને રામ-પ્રવાસનો નકશો તૈયાર કર્યો છે.આ માટે તેમણે મુખ્યત્વે વાલ્મીકિ અને તુલસીકૃત રામાયણનો આધાર લીધો છે. એ સિવાયની વિવિધ રામાયણોનો પણ અભ્યાસ કર્યો હતો. ભારતમાં રામના નામે કેટલાક સ્થળો જાણીતા છે. એ સિવાયના ઓછા જાણીતા સ્થળો પણ ધ્યાનમાં લઈને આ ‘જહાં જહાં ચરણ પડે રઘુવર કે’ નામની યાદી પણ તૈયાર કરવામાં આવી છે.

ગુરુ વશિષ્ટ સાથે પ્રવાસ : ભારતવર્ષના ભાવિ સમ્રાટ રામને દેશ-દુનિયાની જાણકારી મળી રહે એટલા માટે મુનિ વશિષ્ટ સાથે દેશાટન કરવા મોકલવામાં આવ્યા હતા. રાજાને સત્તા સંભાળતા પહેલા પ્રજાની સ્થિતિ અને રાજ-કાજનું જ્ઞાાન મળી રહે એટલા માટે એ પ્રવાસ જરૂરી હતો. વિદ્યાર્થી જીવનમાં પ્રવાસનું આજે પણ મહત્ત્વ છે, ત્યારે પણ હતું.

વિશ્વામિત્ર મુનિ સાથે બીજો પ્રવાસ : કિશોરાવસ્થામાંથી યુવાનીમાં પ્રવેશી રહેલા રામ અને લક્ષ્મણને રાજા દશરથે મહર્ષિ વિશ્વામિત્રની સેવા કરવા મોકલ્યા હતા. એ વખતે વિશ્વામિત્રને જનકપુરીથી રાજા જનકનું આમંત્રણ મળ્યું હતુ. એ આમંત્રણને માન આપીને વિશ્વામિત્ર જનકપુરી જવા નીકળ્યા હતા અને સાથે રામ તથા લક્ષ્મણને પણ લીધા હતા.આ પ્રવાસ દરમિયાન તેઓ કુલ ૪૧ સ્થળ ફર્યા હતા. જેમાં અયોધ્યા અને જનકપુરીનો પણ સમાવેશ થાય છે. આ પ્રવાસ દરમિયાન જ રામ-લક્ષમણે તેમની શક્તિનો પરિચય આપીને તાડકા તથા સુબાહુ જેવા અસુરોનો વધ કર્યો હતો.

અયોધ્યા પરત ફરતી વખતે રસ્તામાં પથ્થરરૂપ બની ગયેલી તપસ્વીની અહલ્યાનો પણ પગના સ્પર્શ વડે ઉદ્ધાર કર્યો હતો.રાજા રામનો પ્રવાસ : ૧૪ વરસના વનવાસ પછી રામે અવધપુરીની ગાદી સંભાળી હતી. એ પછીના પ્રવાસો અંગે કેટલીક રામાયણોમાં ઉલ્લેખ છે, બધી રામાયણોમાં નથી. જેમ કે રાજા બની ગયા પછી રામે બે વખત લંકાની યાત્રા કરી હતી. તો વળી વનવાસ દરમિયાન જે ઋષિઓ સાથે મુલાકાત થઈ હતી એ મહાત્માઓને પણ ફરી મળ્યા હતા. આ પ્રવાસ વિશે પદ્મપુરાણ, વાયુપુરાણ, અગ્નિપુરાણ, માર્કંડેયપુરાણ.. વગેરે ગ્રંથોમાં ઉલ્લેખ છે.

ગઢ લંકાની સફર : સૌથી લાંબો પ્રવાસ એટલે ૧૪ વર્ષનો વનવાસ. વનવાસ દરમિયાન રામ અયોધ્યાથી સફર શરૂ કરી છેક લંકા સુધી પહોંચ્યા હતા. એ વખતે તેમના માર્ગમાં કુલ ૨૪૯ સ્થળ આવ્યા હતા. એટલે કે રામ ૨૪૯ જગ્યાએ રોકાયા હતા. કેટલાક સ્થળ એવા પણ હતા કે જે રામના આગમન પહેલા જાણીતા ન હતા, પરંતુ પાછળથી પ્રચલિત થયા હતા.આ બધા સ્થળો રામાયણમાં દર્શાવેલા છે. એટલે ત્યાં કોઈ ભવ્ય બાંધકામ હોય કે નગર હોય કે શહેર હોય એવું નથી. કેમ કે રામે વનભ્રમણ દરમિયાન અનેક ઋષિના આશ્રમની મુલાકાત લીધી હતી.

વળી વનવાસ વખતે રામને ચિત્રકૂટ સુધીના માર્ગની જ જાણકારી હતી. ત્યાંથી આગળ વનમાં એક પછી એક ઋષિઓની મુલાકાત લેવી એવું નક્કી થયું હતુ. માટે પ્રવાસમાં ઘણા ઋષિ આશ્રમો આવે છે. આ પ્રવાસ ભારતના ઉત્તર છેડેથી શરૂ થઈ દક્ષિણ સુધી લંબાયો, છેવટે સમુદ્ર ઓળંગીને લંકા સુધી પહોંચ્યો. તો શું બીજે રામ નહીં ગયા હોય?આ સ્થળે રામ રાતવાસો કર્યો હતો, આ સ્થળે સીતાજીએ રસોઈ બનાવી હતી.. એવા દાવા ધરાવતા સ્થળનો દેશમાં પાર નથી. એટલે નકશામાં નથી એ સ્થળે રામની હાજરી નથી એવુ કહેવાતો મતલબ નથી.

રામ તો ભગવાન છે, માટે કોઈ સ્થળ એમની હાજરી વગરનું હોઈ જ ન શકે. પરંતુ લંકાપ્રવાસ કર્યો હતો એ સૌથી મહત્ત્વનો અને મોટો પ્રવાસ હતો.રામાયણનું હાર્દ પણ એ પ્રવાસમાં છે. માટે અહીં તેની વિગતો રજૂ કરી છે. બાકી તો અગ્નિ એશિયાના અનેક દેશો પોતપોતાની રીતે રામાયણ ભજવે છે. ત્યાં પણ પોતાના યુગમાં રામ જે-તે સ્વરૂપે હાજર રહ્યા જ હશે.માટે આ નકશા સિવાયના સ્થળે રામે વિચરણ નથી કર્યું એવું કહી ન શકાય.

વળી ડૉ.શર્માએ સ્પષ્ટતા પણ કરી છે, કે આ અઢીસો પાનાંના સંશોધન ગ્રંથમાં જે સ્થળો સમાવ્યા એ અત્યાર સુધીના મળેલા સ્થળો છે. એ સિવાયની જગ્યાઓ પણ હોઈ શકે. એ માટે પ્રવાસ અને પ્રયાસ બન્ને ચાલુ જ છે.રામ મંદિરમાં રસ છે, સંશોધનમાં નહીં!અત્યારે રામ મંદિર બનાવાની ઝુંબેશ ચાલે છે. પરંતુ સરકારે આ બધા સ્થળોના વિકાસ માટે કોઈ કામગીરી કરી નથી. એટલે ઘણા સ્થળ એવા છે, જ્યાં લોકો જઈને આવે તો પણ તેમને પૌરાણિક મહત્ત્વની ખબર પડતી નથી.

જાણીતા સ્થળો છે, તેનો વિકાસ થયો છે, પરંતુ સમગ્ર રામ-રાજ્યને જોઈએ એવી સરકારી સહાય મળી નથી. ડૉ. રામ અવતારે વર્તમાન-પૂર્વ બધી જ સરકારને વારંવાર રજૂઆત કરી છે કે આ તમામ ૨૯૦ સ્થળોએ માહિતીનું બોર્ડ મુકવું જોઈએ, જેથી રામ ભક્તોને પ્રવાસ કરવામાં સરળતા રહે. રામના નામે મત મેળવવામાં સૌ કોઈને રસ છે, રામ સ્થળોનો ઉદ્ધાર કરવામાં નહીં.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here